Lập lại thị trường xăng dầu: Không làm được thì rút lui!

Rõ ràng, đã đến lúc cần nghiêm túc xem xét vấn đề Petrolimex

“Bộ Tài chính không bỏ qua doanh nghiệp nào cả. Nếu cách điều hành của chúng tôi gây thiệt hại cho doanh nghiệp, chúng tôi chịu trách nhiệm và bồi thường. Nếu doanh nghiệp nào không làm được thì rút lui. Kể cả Petrolimex, nếu không làm được, chúng tôi sẵn sàng cho giải tán để lập tổng công ty khác. Nhà nước không dọa ai và cũng không ai dọa được Nhà nước” – Bộ trưởng chốt.

Đây là thái độ cứng rắn, kiên quyết của Bộ trưởng Vương Đình Huệ với 11 doanh nghiệp đầu mối nhập khẩu xăng dầu, trực diện là “ông lớn” Petrolimex với quan điểm rất rõ ràng: “không ai dọa được Nhà nước”. Lâu nay, với sự thượng phong, bất luận động thái nào của Petrolimex cũng tác động trực tiếp tới thị trường và đây cũng là nguyên nhân khiến các chuyên gia tài chính cho rằng, Petrolimex đã cậy sức mạnh làm mình làm mẩy. Những phát biểu lớn tiếng trước người đứng đầu ngành Tài chính của ông Bùi Ngọc Bảo, Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc  Petrolimex cho thấy hàm ý này rất rõ.

Để trả lời câu hỏi này, cần ngược lại lịch sử

Tổng Công ty Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex), tiền thân là Tổng Công ty Xăng, Dầu, Mỡ được thành lập theo Nghị định số 09/BTN ngày 12/1/1956 của Bộ Thương nghiệp và được thành lập lại theo Quyết định số 224/TTg ngày 17/4/1995 của Thủ tướng Chính phủ.

Theo website của doanh nghiệp này thì Tổng Công ty Xăng dầu Việt Nam hiện có 41 công ty thành viên, 34 chi nhánh và xí nghiệp trực thuộc các công ty thành viên 100% vốn Nhà nước, 23 công ty cổ phần có vốn góp chi phối của Tổng công ty, 3 công ty liên doanh với nước ngoài và có 1 chi nhánh tại Singapore. Đây là doanh nghiệp Nhà nước trọng yếu, được xếp hạng đặc biệt, có quy mô toàn quốc, bảo đảm 60% thị phần xăng dầu cả nước.

Thời bao cấp, rõ ràng sự hiện diện của Petrolimex có ý nghĩa cực kỳ quan trọng. Nhưng trong bối cảnh hiện nay, Chính phủ ban hành Nghị định 55 và sau đó thay thế bằng Nghị định 84 khẳng định thị trường hóa xăng dầu có sự quản lý của Nhà nước.  Tuy nhiên, như chúng tôi phân tích ở bài trước, trong điều kiện ban đầu của giai đoạn chuyển đổi, việc Petrolimex chiếm thị phần áp đảo cũng như hạ tầng đồng bộ do lịch sử để lại, khiến các doanh nghiệp khác hoàn toàn lép vế. Trong điều kiện đó, nếu thực hiện ngay theo thị trường, Nhà nước buông quản lý, chẳng khác nào tạo sự thao túng cho doanh nghiệp này, chuyển từ độc quyền Nhà nước sang độc quyền doanh nghiệp sẽ rất nguy hiểm, ảnh hưởng trực tiếp an ninh năng lượng và kinh tế quốc gia.

Chính Bộ trưởng Vương Đình Huệ đã nhấn mạnh rằng, chưa thể thị trường hóa lúc này được bởi Petrolimex và 2 doanh nghiệp khác chi phối khoảng 90% thị phần. “Nếu 3 doanh nghiệp này “đi đêm” với nhau thì doanh nghiệp khác chết, người tiêu dùng sẽ chịu thiệt” – Bộ trưởng quả quyết. Chính vì nhìn thấy cơ hội cực lợi này cho doanh nghiệp nên dễ hiểu vì sao suốt mấy năm qua, Petrolimex thường tìm cách đốc thúc vận hành ngay theo thị trường!

Tại hội thảo hôm 20/9, khi Bộ trưởng Vương Đình Huệ hỏi lại, chất vấn lại ông Bùi Ngọc Bảo, yêu cầu báo cáo lãi lỗ từng mặt hàng như thế nào và kết quả là ông Tổng Giám đốc đã không tách bạch được mà nói chỉ tính gộp. Bộ trưởng chốt: Không hiểu Petrolimex quản trị theo kiểu gì? “Tính gộp làm sao được, không đơn vị kinh doanh nào làm như vậy. Bộ trưởng hỏi thế mà ông Tổng Giám đốc trả lời như vậy thì tôi nghĩ có lẽ ông không đáng làm Tổng Giám đốc” – chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan thẳng thắn. “Nhà nước giao lĩnh vực kinh doanh lớn như vậy vào tay những con người như thế thực sự là quá nguy hiểm” – bà Lan nói.

Do đó, các chuyên gia kinh tế cũng thừa nhận không nhất thiết giải tán Petrolimex mà trước hết là cải tổ nhân sự. Điều này đặt ra cho cơ quan quản lý, cần xem xét, tính toán lại việc cải tổ cơ cấu nhân sự của Petrolimex. Một doanh nghiệp Nhà nước thống lĩnh thị phần như thế cần phải có người đủ năng lực, trình độ. Bởi suy cho cùng, mọi sự thành bại trong kinh doanh cũng do cái đầu của người điều hành, nhất là vai trò chủ tịch HĐQT, tổng giám đốc.

Đã đến lúc cần cải tổ Petrolimex.

Thực tế, việc kinh doanh và công bố lỗ lãi của Petrolimex có nhiều vấn đề khuất tất khiến dư luận bức xúc lâu nay.

Theo VTV, trong buổi giới thiệu bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) hồi tháng 7/2011, Tổng Công ty Petrolimex đã đưa ra những con số lãi rất khả quan. Theo kế hoạch lợi nhuận hợp nhất, Petrolimex sẽ đạt hơn 1.660 tỷ đồng năm 2011. Đây là lợi nhuận từ tất cả các công ty thành viên. Năm 2012 dự kiến lãi ròng của doanh nghiệp này là hơn 2.000 tỷ đồng. Trong khi đó, 8 tháng đầu năm nay, Petrolimex tuyên bố lỗ 1.800 tỷ đồng. Vậy tại sao lại có sự khác biệt trên, trong khi việc kinh doanh xăng dầu là nhóm mặt hàng chính?

Petrolimex hoạt động chưa hiệu quả còn do các nguyên nhân khác, chứ không chỉ nằm ở việc giá xăng dầu không ổn định trong thời gian qua. Đặc biệt, khi mà Petrolimex là công ty xăng dầu chiếm thị phần lớn nhất Việt Nam, công ty có hệ thống kho chứa, cảng biển, tàu chở dầu, xe bồn và đại lý phân phối rộng khắp nhờ được Nhà nước đầu tư suốt quá trình lịch sử, phát triển. Thế nhưng chi phí bán hàng và quản trị doanh nghiệp lại nhiều hơn cả những doanh nghiệp thiếu thốn và khó khăn. Hiện, mức chi phí vận chuyển, bến bãi được tính bình quân 600 đồng/lít, cộng 300 hoa hồng định mức thì mỗi lít xăng, doanh nghiệp đã có gần 1.000 đồng. Con số đó không hề nhỏ, bởi bình quân mỗi cây xăng một ngày bán khoảng 30 nghìn lít, mỗi ngày cũng đã có gần 30 triệu đồng.

Khi tính toán giá cơ sở để cho rằng doanh nghiệp đang lỗ, Petrolimex và các doanh nghiệp thường so sánh giá các nước trong khu vực đang cao hơn Việt Nam, như Campuchia, Lào, Singapore. Tuy nhiên, thực tế mức giá này phụ thuộc khá nhiều vào biểu thuế, trong khi các nước này áp mức thuế cao gấp 5-7 lần Việt Nam nên việc so sánh là không đúng.

Một điểm nữa, nhiều ý kiến cho rằng, cần xem xét thực tế giá niêm yết tại thị trường Singapore – nơi doanh nghiệp lấy xăng dầu thành phẩm, bởi giá niêm yết với giá bán thực tế cho doanh nghiệp là khác nhau. Những đầu mối như Petrolimex là bạn hàng lâu năm, mức giá nhập sẽ rẻ hơn nhiều, cũng giống như giá niêm yết trên bao bì một sản phẩm thông thường với giá bán buôn ở các đại lý, chiết khấu hoa hồng có thể lên tới 10%. Thực tế, qua con số kiểm tra tại Hải quan đã cho thấy sự khác biệt này. Đây là vấn đề Bộ Tài chính cần quan tâm trong đợt kiểm tra lần này, bởi nếu có căn cứ xác định mức giá mà doanh nghiệp đầu mối nhập thấp hơn hẳn giá niêm yết tại Singapore thì số lợi nhuận này là cực lớn nhưng doanh nghiệp chưa bao giờ công khai.

Bộ Tài chính khẳng định không có bất đồng giữa liên bộ về điều hành giá xăng dầu

Tối 24/9, dù không phải ngày làm việc chính thức, Bộ Tài chính vẫn phát ra thông tin khẳng định việc giảm giá xăng dầu ngày 26/8 là quyết định đã được Bộ trưởng Bộ Tài chính Vương Đình Huệ và Bộ trưởng Bộ Công thương Vũ Huy Hoàng “bàn bạc, thống nhất về chủ trương”.

Thông tin từ Bộ Tài chính cũng khẳng định lãnh đạo cao nhất của 2 Bộ đều có nhận thức chung là điều hành giá xăng dầu kiên trì theo nguyên tắc thị trường có sự quản lý của Nhà nước, lộ trình và liều lượng phải phù hợp với mục tiêu kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, đảm bảo an sinh xã hội… Trường hợp vì lý do khách quan doanh nghiệp kinh doanh đầu mối xăng dầu bị lỗ, thì Nhà nước sẽ giải quyết và yêu cầu các doanh nghiệp phải đảm bảo dự trữ, lưu thông bình thường theo nhiệm vụ được giao để đảm bảo nhu cầu cho sản xuất – kinh doanh và an ninh năng lượng. Không hề có chuyện bất đồng giữa Bộ Công thương và Bộ Tài chính về điều hành giá xăng dầu. Có thông tin này là do trước đó, trong hội thảo ngày 20/9, đại diện Bộ Tài chính và Công thương có những quan điểm rất khác nhau trong điều hành thị trường này.

Khi trao đổi bên lề với PV, ông Nguyễn Lộc An – Phó Vụ trưởng Vụ Thị trường trong nước còn cho biết, dù liên bộ Tài chính – Công thương được giao cùng điều hành giá xăng dầu, nhưng có những thời điểm Bộ Tài chính tự quyết định, mà không thông qua Bộ Công thương.

V.H.

P.Đăng

About nongdan24g

Nông dân 24giờ mỗi ngày cùng lao động tạo ra sản phẩm nông nghiệp chất lượng cao, những hạt lúa thơm ngon, thực phẩm giàu dinh dưỡng ... và giàu lên nhờ nông nghiệp. Hãy ghé mỗi ngày tại www.nongdan24g.com để có tin nông nghiệp sản xuất mới nhất.
Bài này đã được đăng trong Giao thương và được gắn thẻ , , , , . Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s