Ngạo nghễ trên đồng mặn

Dù ý tưởng ban đầu chỉ phục vụ cho trên 6.000ha của huyện Hồng Dân (Bạc Liêu), nhưng khả năng cây lúa chịu mặn đến 8 phần ngàn này sẽ ngạo nghễ xanh um trên cánh đồng mặn.

Từ héo mùa lúa, mất mùa tôm

Hồng Dân là huyện nghèo của tỉnh Bạc Liêu. Từ nhiều năm qua, nơi đây được xem là huyện thuần nông nhưng diện tích, sản lượng lúa không cao so với các địa phương khác. Do hệ thống thủy lợi chưa hoàn chỉnh đã chia diện tích sản xuất của huyện ra làm hai vùng: Vùng ngọt ổn định và vùng chuyển đổi.

Ở vùng chuyển đổi thì cuộc sống, sản xuất của người dân còn lắm gian truân do nguồn nước ngọt chưa ổn định. Huyện quy hoạch 22.000ha sản xuất theo mô hình lúa – tôm, song thực tế chỉ sản xuất được 16.000ha. Số còn lại do độ mặn trồi sụt khó lường nên không thể sản xuất lúa được.

Là người gắn bó với mảnh đất này, hơn ai hết ông Võ Văn Út – Bí thư Huyện ủy Hồng Dân – hiểu rất rõ nỗi nhọc nhằn của bà con nông dân. Ông tâm sự: “Chúng tôi không thể có đủ kinh phí để hoàn thành hệ thống phân ranh mặn – ngọt, chủ động nguồn nước phục vụ sản xuất cho nông dân. Mỗi năm thấy người dân nhổ bỏ lúa do bị nhiễm mặn mà xót xa”.

Cánh đồng lúa chịu mặn ở Hồng Dân. Ảnh: N.H

Từ nỗi đau này, chính ông đi tìm hiểu tại nhiều viện, trường xem có giống lúa nào chịu được độ mặn “khá khá một chút, hơn giống Một bụi đỏ Hồng Dân”. Những cái lắc đầu không làm ông thất vọng, ngược lại nó thôi thúc ông hơn trong việc tìm kiếm những giống lúa chịu mặn. Như một cơ duyên, ông gặp được TS Võ Công Thành – Phó trưởng bộ môn Di truyền giống nông nghiệp, Khoa nông nghiệp-Sinh học ứng dụng, Trường Đại học Cần Thơ.

Chính TS Thành là người nhiều năm nghiên cứu giống lúa sống được trên đồng mặn. Theo lý thuyết, cây lúa có khả năng chịu được độ mặn 10 phần ngàn và phát triển tốt ở độ mặn từ 5 đến 8 phần ngàn. Vậy là 4kg lúa cấp tác giả được chuyển về Hồng Dân trồng thử nghiệm.

Gieo hạt mà run

Tháng 3 trời Hồng Dân nắng như đổ lửa, chưa có dấu hiệu chuyển mùa. Những kỹ sư (KS) tại Phòng NNPTNT huyện đem 4kg lúa giống (giá 450 triệu đồng) đi xuống ấp Lộ Xe A (xã Vĩnh Lộc A) gieo mầm. Nhiều nông dân “kỳ cựu” trong vùng kháo nhau: “Mấy ông KS bị… khùng. Nắng chang chang, mặn 6,8 phần ngàn mà đi ngâm giống, gieo mạ”. Người ta “ăn cá” với nhau rằng nếu lúa lên xanh sẽ… đãi mấy “ông KS khùng” một con chó!

Lúc mới nhận 4kg lúa về, KS Nguyễn Trung Hiếu lo… không dám ngủ. Dù tốt nghiệp ngành trồng trọt, nhưng Hiếu không khỏi lo lắng khi lần đầu tiên nhận gieo hạt lúa trên đất nhiễm mặn. Về lý thuyết, khả năng cây lúa sống được. Trong phòng thí nghiệm, Hiếu cũng đã thực hiện rồi, nhưng gieo cấy ngoài thực địa thì chưa.

Nhiều đêm Hiếu thức trắng để đọc kỹ những tài liệu đã tập huấn. Vậy mà khi gieo hạt giữa đồng mặn trong thời tiết nắng gắt, Hiếu và những cộng sự không khỏi… run. Sau một tháng đám mạ lên xanh um trong sự thán phục của hầu hết những nông dân trong vùng. Ngày 29.5, mạ được nhổ ra cấy từng tép một trên khuôn viên 300m2. Người dân địa phương kéo đến xem mấy ông KS cấy lúa từng tép một.

Hôm chúng tôi đến (ngày 14.7), những đám lúa xanh rờn, dù độ mặn có giảm so với trước. Dự kiến đến cuối tháng 7 sẽ được nhân ra trên 3ha trong điều kiện độ mặn 5 phần ngàn.

Theo tính toán của TS Võ Công Thành, từ 4kg lúa giống cấp tác giả, năm nay sẽ thu về khoảng 12 tấn lúa giống đầu tiên để năm sau sẽ gieo cấy đại trà trên toàn vùng chuyển đổi thuộc huyện Hồng Dân. Đặc tính của giống lúa thần nông chịu mặn này cho phẩm chất gạo hạt tròn, khi nấu cơm hơi khô, năng suất trung bình đạt 4 tấn/ha. Khả năng chịu mặn đến 10 phần ngàn; sinh trưởng tốt trong điều kiện độ mặn từ 0 phần ngàn đến 6,5 phần ngàn.

Chân trời mới cho cây lúa Hồng Dân

Việc nghiên cứu thành công giống lúa chịu mặn đã tạo điều kiện cho huyện Hồng Dân “lấp đầy” diện tích lúa tôm. Với 12 tấn lúa giống “độc quyền” Hồng Dân hoàn toàn có thể chủ động cung cấp toàn bộ lúa giống cho cả tỉnh trên vùng quy hoạch lúa tôm. Theo ông Trần Văn Lăng – Trưởng phòng NNPTNT huyện Hồng Dân – hiện nay có nhiều cách gọi tên cho giống lúa này. TS Thành đề nghị đặt tên “Thần nông mặn”; huyện thích dùng tên VL (Vĩnh Lộc); còn người dân thích gọi tên lúa sỏi (ý nói lúa cứng như sỏi, chịu mặn giỏi).

Bên cạnh giống lúa này, Hồng Dân cũng đã thử nghiệm thành công giống lúa Một bụi hồng trên vùng ngọt ổn định. Ông Trần Quốc Dũng ở ấp Trèm Trẹm (thị trấn Ngan Dừa, Hồng Dân), người thực hiện thực nghiệm-ngạc nhiên: “Lạ lắm, xung quanh đây rầy nâu, sâu cuốn lá tùm lum hết trơn, nhưng đám ruộng này chẳng thấy con nào”. Một bụi hồng là giống lúa mới đưa vào thử nghiệm tại Hồng Dân. Gọi Một bụi hồng vì hạt gạo có màu hồng.

Hiện nay, huyện Hồng Dân đang xây dựng thương hiệu độc quyền cho cả 2 loại (VL và Một bụi hồng) bên cạnh việc tăng cường quảng bá thương hiệu giống Một bụi đỏ Hồng Dân đã được Cục sở hữu trí tuệ Việt Nam chứng nhận thương hiệu độc quyền. Không chỉ Hồng Dân, nông dân các tỉnh ven biển ĐBSCL cũng đang khát khao có được giống lúa chịu mặn…

Nhật Hồ/Báo Lao Động

About nongdan24g

Nông dân 24giờ mỗi ngày cùng lao động tạo ra sản phẩm nông nghiệp chất lượng cao, những hạt lúa thơm ngon, thực phẩm giàu dinh dưỡng ... và giàu lên nhờ nông nghiệp. Hãy ghé mỗi ngày tại www.nongdan24g.com để có tin nông nghiệp sản xuất mới nhất.
Bài này đã được đăng trong Nông dân 24G và được gắn thẻ , , , , , , , , . Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s