Cá rô, câu chuyện còn dài

Đối với người dân miền Tây Nam Bộ, cá rô là thức ăn vừa bình dân vừa vương giả. Cá rô bí, cá rô hột mít cuốn bánh tráng, cá rô tát đìa đem nướng trui lửa rơm… là những món ăn dân dã, đồng quê từ cái thời “thằng Chơn, thằng Chất” đã thông dụng.

Còn trong các bữa ăn ở nhà ông hội đồng Dư, ông huyện Sĩ, công tử Bạc Liêu…, món cá rô mề kho tiêu bằng nồi đất thường đánh bạt các món cao lương mỹ vị Tây, Tàu. “Trải qua một cuộc bể dâu”, chuyện về con cá rô đã có nhiều thay đổi, những con cá rô “lớn bằng cái chén” không còn là “hàng độc”, trong khi trong nhiều nhà hàng đã bắt đầu xuất hiện món cá rô bí, chỉ lớn bằng hạt bí.

Một thời đặc sản tiến Vua

Khoảng năm 2000, trong một lần đi công tác Cà Mau, trước khi quay về Long An tôi lân la ra chợ xem có gì hay mua về làm quà cho gia đình. Đi ngang sạp bán cá, tôi sững sờ khi thấy bày bán cá rô “khủng”, cỡ khoảng 4 – 5 con/kg. Ngày trước ở vùng Đồng Tháp Mười quê tôi cũng có cá rô lớn cỡ này, sau này không còn đất hoang, cá rô mề cũng biến mất.

Vì vậy mà khi thấy cá rô “lớn bằng cái chén” của vùng rừng U Minh, tôi đã mua ngay đem về làm quà. Cá rô khỏe lạ, không cần rọng nước, chỉ cần bỏ trong giỏ bàng, xe chạy chừng vài tiếng đồng hồ ghé lại nhúng nước một lần, vậy mà gần 10 giờ sau cá vẫn sống khi về tới Long An.

Vợ tôi lần đầu tiên trong đời thấy cá rô lớn cỡ ấy, ban đầu cứ ngỡ là cá rô phi, đến khi biết chắc là cá rô “ta”, cô ấy cứ xuýt xoa, vừa ăn vừa tiếc. Còn má tôi thì cho biết, ngày xưa cá lớn như thế rất quý hiếm, chỉ có trong bữa ăn nhà giàu, người ta còn đem tiến Vua. Buổi chiều hôm ấy, trong lãng đãng khói bếp đồng quê, bên nồi cơm gạo mới Nàng Thơm cùng món cá rô mề kho tộ do chính tay má tôi “nêm nếm”, tôi đã biết thế nào là món cá “tiến Vua”. Phía dưới lớp da vàng ươm thơm mùi nước màu là khối thịt trắng ngần, không một cọng xương, thơm lừng, nếm vào ngọt lịm đầu lưỡi…, hòa với mùi thơm ngây ngất của cơm gạo Nàng Thơm.

Cá rô bán ở chợ “rẻ như bèo”. Ảnh: K.Q

Còn hơn cả Vua

Món ăn của nhà giàu, vua chúa một thời, tưởng như chỉ còn là kỷ niệm, khi cá rô mề biến mất dần theo đà khai khẩn rừng hoang ở Đồng Tháp Mười, U Minh. Thế nhưng, như là “lộc Vua ban”, cá rô mề bỗng dưng xuất hiện ồ ạt trở lại ở miền Tây với cái tên mới – cá rô đầu vuông. Vào năm 2008, ông Nguyễn Văn Khải (ngụ xã Vĩnh Thuận Tây, huyện Vị Thuỷ, Hậu Giang) bỗng thấy trong ao cá rô đồng nhà mình có nhiều con lớn bất thường, đầu lại vuông.

Ông Khải bắt những con lớn nhất đem nhân giống, cho ra đời những lúa cá lớn rất nhanh, mới hơn 3 tháng tuổi đã đạt trọng lượng 10 con/kg. Ông Khải thu lời hơn 180 triệu đồng. Ông Khải tiếp tục nhân giống bán, chẳng mấy chốc loài cá này trở nên nổi tiếng và được đặt tên là cá rô đầu vuông.

Cá rô đầu vuông lớn nhanh, nuôi 4 tháng có thể đạt 6 con/kg. Nuôi 7 tháng cá đạt trọng lượng 500-800g/con, cỡ ấy thì cá “tiến Vua” ngày trước cũng phải bái là “sư phụ”. Dù cá rất lớn nhưng chất lượng cũng thơm ngon như cá rô đồng bình thường. Nhiều hộ nông dân làm giàu nhờ cá rô đầu vuông. Nông dân Nguyễn Hùng Anh (xã Vĩnh Thuận Tây, huyện Vị Thuỷ) đã thu lợi tiền tỉ nhờ nuôi cá rô đầu vuông từ nguồn cá giống ban đầu của ông Khải.

Theo các nhà khoa học, cá rô đầu vuông là loài cá đột biến gen, một hiện tượng bình thường của tự nhiên, mang nhiều ưu điểm nổi trội so với cá rô truyền thống, như cá lớn, khỏe, mức độ chuyển hóa thức ăn cao (định mức thức ăn/trong lượng thấp hơn cá rô truyền thống), chất lượng thịt không thua kém cá rô thường… Nếu được sống lại bây giờ, hẳn những ông hội đồng, anh công tử ở miền Tây Nam Bộ của cái thời “lục tỉnh Nam kỳ” phải ghen tỵ với những hậu duệ trên đất đồng bằng, khi ngày nay họ muốn ăn bao nhiêu “cá rô mề” cũng có, giá lại “rẻ như bèo”.

Sự đỏng đảnh của thị trường

Cá rô đầu vuông đang lớn nhanh, nhiều nông dân làm giàu nhanh, bất ngờ vào tháng 4 vừa qua, bỗng rộ lên tin đồn thất thiệt “ăn cá rô đầu vuông bị ung thư”. Đây không phải là chuyện mới, ở đồng bằng từng rộ tin đồn “ăn bưởi da xanh bị bệnh ung thư” vào năm 2007 và đã làm điêu đứng những người trồng bưởi. Lần này nữa, tin đồn “cá rô đầu vuông gây bệnh ung thư”  đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hiệu quả kinh tế của nghề nuôi cá rô đầu vuông. Giá cá từ trên dưới 30.000đ/kg đã giảm nhanh, còn 21.000đ/kg, rồi dưới 20.000đ/kg.

Dù vậy thương lái vẫn không chịu mua, vì thị trường tiêu thụ rất yếu, nhiều nông dân phải gánh nợ hàng trăm triệu đồng. Về chuyện “cá rô đầu vuông gây bệnh ung thư”, ông Phan Hữu Hội – Chi cục phó Chi cục Thủy sản Tiền Giang – cho biết, đó chỉ là tin đồn nhảm, hoàn toàn không có cơ sở khoa học. Cá rô đầu vuông là loài cá bản địa, có xuất xứ ở Hậu Giang, có cấu trúc di truyền không có gì khác biệt so với loài cá rô đồng thiên nhiên, thức ăn và điệu kiện sinh sống cũng không có gì khác biệt…

Chắc chắn rồi tin đồn sẽ đi qua, con cá rô đầu vuông còn ở lại với người đồng bằng. Thế nhưng, hiện đang xuất hiện một xu hướng “ăn nhậu” mới: Tại nhiều quán ăn sang trọng, thay cho “cá rô mề” là cá rô bí, cá rô hạt mít. Loài cá rô “thiếu nhi” này được chấy hoặc hấp mở hành để cuốn bành tráng, rau sống. Các vua qua nhà Nguyễn, các ông phủ ông huyện ở đồng bằng nếu biết chuyện hẳn phải ôm đầu kêu trời rằng: “Lạ rứa, cá rô mề không ăn, lại ăn cá rô bí đầy xương”.

Câu chuyện về con cá rô chắc hẳn còn dài.

Theo Kỳ Quan/Lao Động

 

About nongdan24g

Nông dân 24giờ mỗi ngày cùng lao động tạo ra sản phẩm nông nghiệp chất lượng cao, những hạt lúa thơm ngon, thực phẩm giàu dinh dưỡng ... và giàu lên nhờ nông nghiệp. Hãy ghé mỗi ngày tại www.nongdan24g.com để có tin nông nghiệp sản xuất mới nhất.
Bài này đã được đăng trong Nông dân 24G và được gắn thẻ , , , , , . Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s