Thế hệ các dòng mía lai Vệt Nam mới

Trong sản xuất mía đường, yếu tố giống đóng vai trò hết sức quan trọng, thể hiện rõ qua câu: “Giống là tiền đề, nước, phân là cơ sở, chăm sóc là quyết định”. Đây là một trong những phương châm đầu tiên người trồng mía phải biết và ghi nhớ.

Nhìn ra thế giới

Nếu xét về quá trình phát triển giống mía, hầu hết các nước sản xuất mía đường tiên tiến trên thế giới đều trải qua 3 giai đoạn: Giai đoạn đầu không chủ động được giống, chủ yếu phải sử dụng các giống mía địa phương hoặc nhập nội từ nước ngoài; giai đoạn thứ hai bắt đầu tự lai tạo ra các giống mía lai và chủ động được một phần giống, nhưng vẫn phải sử dụng cả các giống lai tạo trong nước và giống nhập nội từ nước ngoài; cuối cùng là giai đoạn thứ ba, chủ động được hoàn toàn khâu giống, hầu như chỉ sử dụng các giống mía tự lai tạo trong nước, việc nhập nội giống từ nước ngoài chủ yếu thông qua con đường trao đổi nguồn gen để làm phong phú thêm nguồn gen phục vụ công tác lai tạo.

Ngành mía đường thế giới rất xem trọng công tác nghiên cứu khoa học và chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, đặc biệt là công tác lai tạo và tuyển chọn các giống mía lai bản địa. Việc tiến hành các thí nghiệm nghiên cứu về cây mía trên đồng ruộng đã được con người tiến hành từ rất sớm ở Ấn Độ (1840), Java, Indonesia (1855), Mauritius (1869), Mỹ (1885), Hawaii (1897)… Ở Ấn Độ, Viện Lai tạo giống mía Coimbatore (thành lập 1912) đã lai tạo và tuyển chọn ra nhiều giống mía tốt với ký hiệu Co. Từ 1918 Viện đã đưa ra sản xuất giống mía lai đầu tiên Co 201 thay cho giống mía Katha cũ. Rồi từ đó về sau, hàng năm Viện đều đưa ra sản xuất từ 2-101 thành giống mía mới như Co 312, Co 419, Co 0218, Co 0403, Co 200012…

 Chỉ tính riêng từ 1918 đến 2000, Viện Lai tạo giống mía Coimbatore đã chọn tạo và phóng thích ra sản xuất được 2.077 giống mía mới, bình quân mỗi năm phóng thích khoảng 25 giống mía mới, góp phần đưa năng suất mía bình quân ở Ấn Độ từ 45,58 tấn/ha vào năm 1961 lên đạt 64,77 tấn/ha vào năm 2009, tăng 42,1%. Hiện nay các giống mía Co không chỉ được trồng và chiếm gần 100% diện tích trồng mía ở Ấn Độ mà còn được xuất khẩu và trồng ở nhiều nước khác trên thế giới trong đó có Việt Nam.

Ở Indonesia, Trại lai tạo giống ở đảo Java được thành lập từ 1889, còn công tác lai tạo giống mía được bắt đầu từ 1893 đến 1921, trong giai đoạn này Trại đã chọn tạo được giống POJ2878 có khả năng kháng bệnh khảm vi rút Mosaic, năng suất cao, chất lượng tốt trồng thay thế cho các giống cũ cho đến năm 1930, giúp đưa năng suất mía ở Java tăng lên 30% so với trước khi có giống mía này. Ngoài vùng Java, giống mía POJ2878 còn được trồng ở nhiều nước khác trên thế giới và là một giống mía rất nổi tiếng trong lịch sử lai tạo giống mía của thế giới.

Ở Đài Loan, công tác nghiên cứu thí nghiệm mía bắt đầu từ năm 1900 với việc thành lập vườn thí nghiệm mía đầu tiên. Đến năm 1906 vườn thí nghiệm mía được đổi tên thành Nông Trại thí nghiệm mía và đến năm 1973 thì thành lập Viện Nghiên cứu Mía đường Đài Loan. Từ năm 1995 cho đến 2005, Viện đã chọn tạo và phóng thích ra sản xuất được 64 giống mía mới có ký hiệu từ F135 đến F178 và từ ROC 1 đến ROC 27. Những giống mía này hiện vẫn đang được trồng phổ biến tại nhiều vùng trồng mía của Trung Quốc và một số nước khác trong khu vực Đông Nam Á, trong đó có cả Việt Nam.

Trại thí nghiệm mía Nam Phi thành lập từ 1925, trong giai đoạn đầu phát triển Trại chủ yếu thực hiện công đoạn chọn dòng từ nguồn hạt lai do Ấn Độ cung cấp và đã tuyển chọn được các giống mía NCo (viết tắt của tên 2 địa điểm Natal – nơi tuyển chọn và Coimbatore – nơi lai tạo) như giống NCo310 (1947), NCo376 (1955)… sau đó Trại được đổi tên thành Viện Nghiên cứu Mía đường Nam Phi và đã tự lai tạo, tuyển chọn được các giống mía lai của chính mình như N11, N12, N14, N41… Cho đến nay, gần như 100% diện tích mía ở Nam Phi đều trồng các giống mía N do chính họ lai tạo.

Đến thực tế tại Việt Nam

Sau khi tổng kết, đánh giá lại hiệu quả công tác lai tạo, chọn dòng mía mới của Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Mía đường (Viện Nghiên cứu Mía đường cũ) – cơ quan lai tạo giống mía duy nhất ở Việt Nam trong hơn 20 năm qua, kể từ khi Trung tâm tiến hành tổ hợp mía lai đầu tiên tại vùng Bến Cát, trên cơ sở các kết quả nghiên cứu về yêu cầu vĩ độ và độ cao nơi thực hiện các tổ hợp lai, kết hợp với việc tham khảo kinh nghiệm và kết quả lai tạo giống mía mới của các nước sản xuất mía đường hàng đầu trên thế giới như Thái Lan, Ấn Độ, Cuba, Úc… từ năm 2007 Trung tâm đã có quyết định đột phá là chuyển toàn bộ các các giống bố mẹ của các tổ hợp lai năm 2008 lên trồng ở độ cao trên > 800 m so với mực nước biển của tỉnh Lâm Đồng theo đúng yêu cầu về độ cao đối với vĩ độ vùng miền Nam Việt Nam.

 Song song với đó Trung tâm tiếp tục đầu tư xây dựng hệ thống nhà xử lý ra hoa nhân tạo – lai tạo – dưỡng cờ thu hạt tại vùng Bến Cát. Đến nay, sau 3 vụ lai tạo từ 2008-2010, có thể khẳng định rằng đó là một quyết định hết sức đúng đắn, bởi số lượng cặp lai thực hiện được hàng năm của Trung tâm đã tăng lên gần 10 lần so với trước đây khi còn lai tạo tại Bến Cát, mặc dù quy mô thực hiện ban đầu tại Lâm Đồng còn rất nhỏ, chỉ với 32 giống bố mẹ trồng trên diện tích 1.000 m2. Tỷ lệ cây giống bố mẹ trổ cờ hàng năm đạt từ 80-100% (so với điểm Bến Cát có nhiều năm tỷ lệ này là 0%).

Đặc biệt là tỷ lệ hạt lai mọc mầm rất cao, đạt trên 90% so với khoảng dưới 5% so với những cặp lai thực hiện tại Bến Cát, dẫn tới số lượng cây con lai (hay dòng lai mới) đạt được hàng năm đã tăng lên trên 100 lần. Đây là nguồn vật liệu ban đầu rất quý phục vụ cho quá trình tuyển chọn dòng lai tiếp theo. Từ đây chắc chắn sẽ có nhiều giống mía VN tốt ra đời, hàng năm phóng thích ra sản xuất như nhiều nước khác, dần dần thay thế các giống mía nhập nội từ nước ngoài.

TS. Cao Anh Đương
Theo NNVN

About nongdan24g

Nông dân 24giờ mỗi ngày cùng lao động tạo ra sản phẩm nông nghiệp chất lượng cao, những hạt lúa thơm ngon, thực phẩm giàu dinh dưỡng ... và giàu lên nhờ nông nghiệp. Hãy ghé mỗi ngày tại www.nongdan24g.com để có tin nông nghiệp sản xuất mới nhất.
Bài này đã được đăng trong Nông dân 24G và được gắn thẻ , , , . Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s