Nga hướng sức mạnh quân sự về phía Đông

Trong mấy tháng qua, Nga có nhiều động thái đối với nhóm đảo tranh chấp Nam Kuril (Nhật Bản gọi là Vùng lãnh thổ phía Bắc), khiến cho quan hệ hai nước căng thẳng hơn bao giờ hết. Gần đây nhất là Bộ Quốc phòng Nga dự tính đưa tên lửa đất đối không S-400 và tàu chiến đa năng Mistral vừa mua của Pháp đến bảo vệ nhóm đảo trên. Ngoài ra, còn có tên lửa siêu thanh Yakhont với tầm bắn 200-300 km và hệ thống Tor-M2 có thể cùng lúc bắn 4 tên lửa vào 4 mục tiêu khác nhau. Giới quan sát đánh giá các động thái rầm rộ và quyết liệt trên của Nga không chỉ để đối phó Nhật và khẳng định chủ quyền mà đằng sau còn có một chủ ý sâu xa trước sức mạnh đang lên của Trung Quốc.

 
 Tàu ngầm Nga trong một đợt diễn tập tại Viễn Đông hồi năm 2010 – Ảnh: Reuters

Dè chừng Trung Quốc

Nga lâu nay vẫn canh cánh nỗi lo đối với các vùng Siberia và Viễn Đông. Nếu mâu thuẫn giữa Nga và Nhật xung quanh Nam Kuril/Vùng lãnh thổ phía Bắc chỉ mới phát sinh từ giữa thế kỷ 19 thì tranh chấp Nga – Trung đã có từ cuối thế kỷ 17. Hai nước chia sẻ đường biên giới hàng ngàn km, phần lớn nằm giữa miền bắc Trung Quốc với Siberia và Viễn Đông. Theo Reuters, một phần chính sách quốc phòng của Moscow hình thành từ nỗi lo Bắc Kinh “dòm ngó” vùng này do sự hấp dẫn của nguồn khoáng sản, dầu và khí đốt. Năm 2008, Nga đã nhượng lại cho Trung Quốc 174 km2 đất trên vùng biên giới hai nước dọc theo các sông Ussuri (Trung Quốc gọi là Ô Tô Lý Giang) và Amur (Hắc Long Giang), nơi hai bên từng giao tranh năm 1969.

Hấp dẫn Siberia

Theo bài phân tích Nga ngại Trung Quốc, không phải Nhật trên tờ Wall Street Journal, Siberia ngày càng hấp dẫn đối với một Trung Quốc hùng mạnh quân sự. Khu vực Siberia có thể cung cấp gỗ, dầu, khí đốt và nước sạch, những thứ rất cần để duy trì tăng trưởng kinh tế. 65% trữ lượng dầu tiềm năng và 85% trữ lượng khí đốt tự nhiên của Nga nằm ở Siberia. Vùng Viễn Đông lân cận rộng hơn 6,2 triệu km2 chỉ có 7 triệu người. Trong khi đó, 100 triệu người Trung Quốc sống tại các tỉnh giáp giới với Nga. Ngoài ra, tuy chỉ có 50.000 người Trung Quốc sống ở Viễn Đông nhưng thương nhân Trung Quốc lại kiểm soát phần lớn giao dịch thương mại ở đây.

Nga là nhà sản xuất năng lượng lớn nhất thế giới, còn Trung Quốc là bạn hàng lớn nhất của nước này. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, Moscow đang đối mặt với câu hỏi: làm sao vừa tiếp tục bán được dầu và khí đốt vừa tạo đối trọng với một Bắc Kinh ngày càng gây lo ngại cho các đối tác và láng giềng? Câu trả lời tốt nhất trong thời điểm hiện nay là tăng cường vũ trang ở phía đông để không bị Trung Quốc đe dọa và đảm bảo cân bằng quyền lực tại Viễn Đông không bị phá hủy. Giới chuyên gia nhận định căng thẳng leo thang với Nhật đồng thời là “cái cớ hợp lý” của Moscow để đẩy mạnh hiện diện quân sự trong khu vực, trước mắt là ở nhóm đảo tranh chấp với Nhật, và Bắc Kinh có lo ngại thì cũng không thể trực tiếp lên tiếng.

Tìm lại vị thế

Một lý do khác khiến Nga tăng cường khẳng định chủ quyền đối với Nam Kuril/Vùng lãnh thổ phía Bắc vì đây là điểm then chốt chiến lược đối với châu Á – Thái Bình Dương của nước này. Theo Tân Hoa xã, nhóm đảo trên có vị trí địa lý quan trọng, bảo đảm một lối ra Thái Bình Dương cho hạm đội Nga. Nếu Nhật lấy những đảo này và cùng Mỹ sử dụng làm rào cản thì Hạm đội Thái Bình Dương của Nga sẽ không có cửa tiến ra biển. Điều này đồng nghĩa với việc bán đảo Kamchatka và khu vực Sakhalin lân cận, vốn mang tầm quan trọng chiến lược trong khả năng phòng thủ của Nga ở phía đông, cũng sẽ gặp nguy hiểm.

Vì thế, việc Moscow bất ngờ mạnh tay trong vấn đề Nam Kuril/Vùng lãnh thổ phía Bắc là bước đi quan trọng trong chiến lược “hướng Đông” nhằm ứng phó viễn cảnh cân bằng quyền lực toàn cầu đang thay đổi. Trong một cuộc phỏng vấn với Đài phát thanh Echo of Moscow hồi tháng 2, Thứ trưởng Quốc phòng Nga Nikolai Pankov khẳng định quân đội đang đặc biệt ưu tiên cho các lực lượng ở phía đông đất nước. Theo đó, mục tiêu hiện tại là Moscow muốn phát triển Nam Kuril/Vùng lãnh thổ phía Bắc thành bệ phóng để duy trì thế lực tại Đông Bắc Á, gia tăng tiếng nói và duy trì vị trí cường quốc ở đây. Nếu Nga nâng cao khả năng không quân và hải quân tại nhóm đảo tranh chấp đồng thời mở rộng Hạm đội Thái Bình Dương, các lực lượng ở đây sẽ thêm khả năng phối hợp với căn cứ quân sự ở Vladivostok và bán đảo Kamchatka.

Có lẽ Trung Quốc cũng đã nhận ra ý định của Nga sau các động thái trên. Tuy nhiên, như đã nói ở trên, Bắc Kinh không thể có ý kiến trực diện vì “rõ ràng” Nam Kuril/Vùng lãnh thổ phía Bắc là chuyện riêng giữa Moscow và Tokyo. Vì thế mà truyền thông nước này chỉ có thể cảnh báo chung chung về nguy cơ chạy đua vũ trang ở Đông Bắc Á mà thôi.

Văn Khoa/Báo Thanh Niên

About nongdan24g

Nông dân 24giờ mỗi ngày cùng lao động tạo ra sản phẩm nông nghiệp chất lượng cao, những hạt lúa thơm ngon, thực phẩm giàu dinh dưỡng ... và giàu lên nhờ nông nghiệp. Hãy ghé mỗi ngày tại www.nongdan24g.com để có tin nông nghiệp sản xuất mới nhất.
Bài này đã được đăng trong Nông dân 24G và được gắn thẻ , , , , , , , . Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s