Phóng sự điều tra:Đốn rừng giá tỵ để trồng cao su

Mất rừng

Đầu những năm 1990, Chính phủ triển khai dự án phủ xanh đất trống, đồi trọc theo Chương trình 327. Dự án này vừa tạo kế sinh nhai cho các hộ dân nghèo vừa để bảo vệ và phát triển rừng. Năm 1995, Lâm trường Phú Bình (tỉnh Sông Bé cũ) ký hợp đồng “giao khoán quản lý bảo vệ, khoanh nuôi tái sinh trồng rừng và chăm sóc bảo vệ rừng trồng” trên diện tích hơn 1.915 ha rừng tự nhiên cho 41 hộ dân xã Tân Lập, huyện Đồng Phú, tỉnh Bình Phước. Trong tổng số diện tích này có 80ha là để trồng rừng giá tỵ.

Nhiều người lo vì rừng giá tỵ tốt tươi đang bị “xẻ thịt”

Hợp đồng được ký trong vòng 50 năm (1995 – 2045) giữa lâm trường với 41 hộ dân xã An Bình, huyện Đồng Phú, tỉnh Sông Bé (cũ), tại các tiểu khu 386 và tiểu khu 387. Năm 1997, tỉnh Sông Bé chia tách thành hai tỉnh Bình Dương và Bình Phước. Do đó diện tích đất và hồ sơ 41 hộ nhận khoán được giao về đơn vị mới là Ban Quản lý rừng kinh tế Tân Lập (nay là Nông lâm trường Tân Lập thuộc Công ty cao su Bình Phước).

Năm 2005, Ban Quản lý rừng kinh tế Tân Lập đổi sổ bằng cách bỏ sổ cũ để ký lại sổ giao khoán mới. Lợi dụng sự “thay đổi”, đơn vị này chỉ ký hợp đồng cho 17 hộ, đẩy 24 hộ còn lại ra rìa. Tuy nhiên, từ đó tới nay, vẫn còn 35 hộ dân tiếp tục chăm sóc, bảo vệ rừng khoanh nuôi và rừng giá tỵ. Đang chăm sóc rừng phát triển xanh tốt bất ngờ tháng 4-2010, Nông lâm trường Tân Lập ra “chủ trương” thanh lý hợp đồng để giao cho một doanh nghiệp là Công ty cổ phần Thiện Đức thuê trồng cao su, chăn nuôi gia súc. Người dân phút chốc mất rừng.

Lập biên bản “ma” để phá rừng

Tháng 6-2010, Công ty TNHH một thành viên cao su Bình Phước xin phê duyệt thiết kế kỹ thuật khai thác tận dụng lâm sản trên rừng trồng “hiệu quả thấp” tại khu rừng giá tỵ nêu trên để xin đốn hạ hơn 18.800 cây giá tỵ.

Một trong những căn cứ được ghi trong thông báo thanh lý hợp đồng là cuộc họp vào một ngày không có trong lịch (ngày 31-11-2010)

Trên cơ sở đó, Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Bình Phước cấp giấy phép để khai thác rừng giá tỵ có thời hạn đến hết ngày 30-9-2010. Mặc dù đã quá thời hạn so với giấy phép khai thác nhưng vào các ngày 20 và 21-10-2010, Công ty Công Thành (trụ sở phường Tân Xuân, thị xã Đồng Xoài, được Công ty cao su Bình Phước thuê) vẫn ngang nhiên đưa người vào cưa hạ hơn 20 ha rừng giá tỵ của dân. Nhân dân phản ứng, Công an xã Tân Hòa (huyện Đồng Phú) vào cuộc thì sự việc mới yên ổn.

Rừng giá tỵ người dân trồng hơn 15 năm nay bị đốn ngang

Tháng 12-2010, Công ty cao su Bình Phước thông báo các hộ dân đến họp thanh lý hợp đồng giao khoán trồng rừng giá tỵ theo Chương trình 327. Bà Ung Thị Thủy được các hộ dân nhận khoán ủy quyền đến họp nhưng không được cho vào dự. Sau đó tất cả những hộ dân không ai chấp nhận cuộc họp nêu trên và bỏ ra về. Một trong những căn cứ mà Công ty cao su Bình Phước dựa vào để khai thác rừng giá tỵ là biên bản họp giữa các thành phần: Công ty cao su Bình Phước, Nông lâm trường Tân Lập, UBND huyện Đồng Phú, UBND xã Tân Hòa và các hộ nhận khoán vào ngày 31-11-2010. Nhưng thật mực cười, tháng 11-2010 không hề có ngày 31. “Không có cuộc họp nào diễn ra vào ngày 31-11-2010, đó chỉ là ngày “ma” – các hộ dân khẳng định. Tuy nhiên, kịch bản hài hước này vẫn chưa dừng lại.

Trục lợi từ công sức người nghèo

Sau khi tự lập biên bản “khống” để thanh lý hợp đồng, Công ty cao su Bình Phước đã định giá đền bù cho dân “rẻ như bèo”. Mỗi cây giá tỵ 15 năm tuổi, đường kính trên 20cm, chỉ được định giá bán 130 nghìn đồng/cây (giá trị thực gần 2 triệu đồng/cây). Với việc định giá theo kiểu “bóp cổ” này, người dân đã vô cùng bất bình và kiên quyết bằng mọi giá để giữ rừng.

Theo chân người dân vào rừng để tìm hiểu, chúng tôi bị choáng bởi màu xanh bạt ngàn của khu rừng giá tỵ bao trùm. Chỉ vào một gốc giá tỵ vừa bị cưa, chị Ung Thị Thủy xót xa nói: “Hơn 15 năm bán cái mặt cho đất, bán lưng cho trời để chăm rừng, cây lớn đến thế này nhưng đền bù rẻ mạt quá, dân lấy gì để sống”. Sau khi hoàn tất thủ tục “bức tử” rừng giá tỵ, Công ty cao su Bình Phước tiến hành chia lợi nhuận cho các hộ dân nghèo với cách tính toán không thể tưởng tượng. Theo đó, tỷ lệ hưởng lợi của các hộ là 2% lợi nhuận/năm. Với cách tính toán thiếu minh bạch, các hộ dân chỉ nhận được khoản tiền bèo bọt sau khi đã bỏ bao công sức trồng, giữ, chăm sóc. Cụ thể hộ Ngô Thành Đô trồng 3,8 ha chỉ được hỗ trợ 9.838.262 đ, hộ ông Lâm Sung trồng, chăm sóc 4,9ha rừng giá tỵ sau 8 năm chỉ được hưởng 11.651.280 đồng… Đặc biệt, hộ bà Nguyễn Thị Lo trồng 4ha rừng giá tỵ trong 8 năm, chỉ nhận được vỏn vẹn 485.780 đồng (tính ra mỗi ngày trồng, giữ 4ha rừng bà Lo chỉ nhận được 342 đồng). Tính theo kiểu người dân nói thì: “4ha rừng giá trị chưa bằng một lóng gỗ giá tỵ”.

“Tính trung bình ba cây giá tỵ đường kính 30cm cộng lại bằng 1m3 gỗ, giá trị trên thị trường gần 10 triệu, 4ha rừng có khoảng 1.600 cây, giá trị gần nửa tỷ đồng, không biết người ta áp giá kiểu gì mà ra thế”, chị Ung Thị Thủy bức xúc.

Không chỉ “làm trò ảo thuật” với giá gỗ, 18 hộ dân có nguy cơ mất trắng công sức. Trong số 35 hộ trồng rừng, Công ty cao su Bình Phước chỉ áp dụng hỗ trợ đối với 17 hộ dân có hợp đồng với Ban Quản lý rừng kinh tế Tân Lập (cũ), còn các hộ không có hợp đồng sẽ không được hưởng xu nào. Về vấn đề này, người đại diện cho các hộ dân cho biết: “Các hộ không có hợp đồng do đã bị thu hợp đồng từ năm 2010. Khi thu sổ họ nói là để làm thủ tục cấp giấy chứng nhận sử dụng đất nhưng sau khi thu xong thì họ im luôn đến giờ. Khi có quyết định thanh lý hợp đồng thì các hộ này không có trong tay hợp đồng nữa”. Nếu theo cách làm của Công ty cao su Bình Phước, 18 hộ đã bị thu hợp đồng sẽ trắng tay. Công sức, mồ hôi nước mắt gần 15 năm qua của họ sẽ rơi vào túi ai?

Quá bức xúc, đại diện 35 hộ dân giữ rừng giá tỵ đã gửi đơn kêu cứu gửi đến các cơ quan bảo vệ pháp luật đề nghị vào cuộc.

Phớt lờ văn bản của ghành chủ quản

Theo điều tra của chúng tôi, giữa tháng 12-2009, Sở NN-PTNT tỉnh Bình Phước có công văn về “trình tự thủ tục trồng cao su trên diện tích rừng trồng bằng vốn ngân sách”. Văn bản này yêu cầu phải thực hiện quy định hưởng lợi của các hộ nhận khoán bảo vệ rừng theo khoản 10 phần II của Thông tư 02/2008/TTLT-BKH-NN-TC: “Đối với những diện tích rừng mà hộ gia đình, tổ chức ngoài quốc doanh đã nhận khoán tất cả các công đoạn từ trồng rừng, chăm sóc đến bảo vệ thì sẽ được chuyển sang hợp đồng khoán ổn định lâu dài hoặc được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định. Hưởng lợi theo quy định tại điều 6 Quyết định 147/2007/QĐ-TTg”.

Và theo điều 6 Quyết định 147/2007/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về “Quyền và nghĩa vụ của tổ chức, hộ gia đình, cá nhân và cộng đồng (gọi tắt là chủ rừng) khi trồng rừng” thì chủ rừng được hưởng toàn bộ sản phẩm từ rừng trồng, khi khai thác sản phẩm được tự do lưu thông và được hưởng các chính sách ưu đãi về miễn giảm thuế và tiền sử dụng đất theo quy định của pháp luật hiện hành. Về nghĩa vụ, khi khai thác sản phẩm rừng trồng, chủ rừng chỉ phải nộp cho ngân sách xã số tiền tương đương với 80kg thóc/ha/chu kỳ rừng trồng. Diện tích rừng sản xuất do chủ rừng nhận khoán của các ban quản lý rừng đặc dụng, phòng hộ hoặc doanh nghiệp quốc doanh (gọi tắt là bên giao khoán) thì chủ rừng nộp số tiền trên cho bên giao khoán. Ngoài ra chủ rừng không phải nộp thêm bất cứ khoản gì cho bên giao khoán. Sau khi khai thác rừng trồng, trong vòng 12 tháng chủ rừng phải tự tổ chức trồng lại rừng theo quy định. Đối với diện tích rừng trồng đã được trồng bằng nguồn vốn của Chương trình 327 trước đây và nguồn vốn từ ngân sách nhà nước thuộc dự án trồng mới 5 triệu hécta rừng, nay quy hoạch là rừng sản xuất thì quyền lợi và nghĩa vụ của chủ rừng được thực hiện theo quy định như trên”.

Như vậy, đúng nghĩa người dân vẫn được tiếp tục thực hiện hợp đồng đã ký thời điểm năm 1995. Chẳng cớ gì lại thanh lý hợp đồng rồi đốn hạ rừng giá tỵ để trồng cao su một cách phi lý như thế. Trong trường hợp tỉnh muốn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, người dân vẫn có thể đáp ứng được. “Chúng tôi sẽ ủng hộ nếu tỉnh muốn chuyển sang trồng cao su. Chúng tôi sẽ khai thác hết gỗ rồi trồng cao su, xin cho dân giữ đất để sinh sống, không có đất chúng tôi chết đói hết”, chị Ung Thị Thủy bày tỏ.

Đề nghị lãnh đạo tỉnh Bình Phước sớm tìm ra hướng giải quyết thấu tình đạt lý. Trên cơ sở những gì đã thực hiện cần nghiêm túc nhìn nhận để diện tích khu rừng giá tỵ không tiếp tục bị phá (đã có 20ha trong tổng số hơn 80ha bị đốn hạ – PV). Mặt khác, cần có chính sách giải quyết thỏa đáng cho các hộ dân nếu không tiếp tục giao khoán cho họ bảo vệ, chăm sóc.

Rừng dân chăm sóc vẫn phát triển tốt

Ông Bùi Văn Phương – nguyên Phó giám đốc Lâm trường Phú Bình, một người có trách nhiệm trực tiếp đứng ra giao khoán với các hộ dân từ những năm 1995 – cho biết: “Nhìn chung các hộ đều tích cực trồng, chăm sóc, bảo quản rừng tốt. Rừng vẫn đang phát triển đều”.

Ngừng đốn hạ rừng giá tỵ, lập đoàn thanh tra vụ việc

Sau khi nhận đơn khiếu nại của 35 hộ dân, ngày 10-1-2011, UBND tỉnh Bình Phước đã ra quyết định thành lập đoàn thanh tra xác minh vụ việc. Theo đó, trong vòng 45 ngày đoàn phải hoàn thành công tác kiểm tra lại hồ sơ và kết quả thực hiện các hợp đồng giao khoán quản lý, bảo vệ rừng trồng giá tỵ trên diện tích nêu trên cũng như trình tự, thủ tục thanh lý các hợp đồng giao khoán có thực hiện theo đúng qui định hay không đồng thời báo cáo UBND tỉnh. Song song đó, UBND tỉnh Bình Phước yêu cầu dừng khai thác rừng giá tỵ để phục vụ công tác thanh tra.

HỒNG CƯỜNG – THANH HÀ/Báo Công An

 

 

About nongdan24g

Nông dân 24giờ mỗi ngày cùng lao động tạo ra sản phẩm nông nghiệp chất lượng cao, những hạt lúa thơm ngon, thực phẩm giàu dinh dưỡng ... và giàu lên nhờ nông nghiệp. Hãy ghé mỗi ngày tại www.nongdan24g.com để có tin nông nghiệp sản xuất mới nhất.
Bài này đã được đăng trong Nông dân 24G và được gắn thẻ , , . Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s