Cúng gà đầu năm

Đầu năm xem chân gà là một phong tục không biết có từ bao giờ. Nhà giàu, nhà nghèo ngày đầu năm cũng phải chọn con gà trống vừa lớn còn gọi là gà giò để làm thịt cúng.

Bởi trong dân gian có quan niệm một con gà trống cần hội đủ 5 đức tính qúy mà con người thường tôn trọng: nhân, nghĩa, trí, tín và dũng. Đức nhân của gà trống thể hiện ở chỗ nó có thể truyền giống tốt cho nhiều gà mái và sinh con đẻ cái đầy đàn. Gà trống có thể nuôi con và thường kiếm ăn bên đàn gà mái nuôi con nhỏ, sẵn sàng nhường mồi ngon kiếm được cho gà mẹ và đàn con. Nếu có kẻ rình rập tấn công gà mẹ và đàn con thì nó sẵn sàng xả thân bảo vệ, đó là nghĩa. Loại gà tuy có vóc dáng nhỏ bé nhưng khi lâm trận lại rất có mưu trí, có thể dễ dàng hạ gục những đối thủ lớn hơn mình, đó là trí. Gà trống có mào dài, bộ lông cánh sặc sỡ như khoác bộ áo giáp, đôi chân có cựa sắc nhọn như hai lưỡi gươm của tráng sĩ … Lúc lâm trận thì oai phong lẫm liệt, tả xung hữu đột, đánh trực diện vào đối thủ, đó là dũng. Gà trống còn được coi là con vật có đức tín do mỗi khi trời hừng sáng, dù ngày nắng hay mưa, nó lại nhảy lên vị trí cao nhất cất tiếng gáy vang xa báo hiệu một ngày mới bắt đầu.

Thông thường ở quê tôi nhà nào cũng tự nuôi gà để lựa ra những con gà trống đẹp nhất để ra Tết cúng, nếu không nuôi gà thì phải ra chợ lựa cho được con gà nào ưng ý nhất mới mua về. Con gà được chọn phải đạt được những tiêu chuẩn như mào phải đỏ tươi nhú cao đều, lông mượt, nhanh nhẹn, da căng vàng ức đầy, chân nhỏ. Chọn gà có trọng lượng vừa phải không to quá rất khó bày. Việc làm gà cúng cần công phu hơn so với thường ngày đảm bảo sự uy nghiêm, trang trọng.

Gà luộc xong, giò phải sáng lên vàng rực, giống nét chữ thếp vàng trên mặt liễn gỗ. Khi lên mâm, gà nằm gọn trong chiếc đĩa kiểu, cổ tréo vào cánh, đầu ngẩng cao, mỏ ngậm một bông phượng, trông thật kiêu hùng.

Khi cúng xong người ta chặt cặp chân gà treo trước cửa nhà, treo chung với hình bát quái để trấn giữ tà ma. Có nơi, người ta không treo chân gà mà mua tranh gà về dán ngay cửa cũng ngụ ý đó. Sở dĩ, người ta quan niệm gà đuổi được tà ma là do xuất phát từ truyền thuyết: Khi vua Nghiêu (Trung Quốc) đương triều thì chính sự được an lành. Song, ông thường nằm mộng thấy hổ xuống núi, yêu ma ra khỏi rừng quấy nhiễu dân làng. Ông vô cùng lo lắng. Một hôm, nước Chỉ Chi có đưa sang biếu một loài chim gọi là Trọng Minh Điểu. Hình dạng chim này giống con gà trống, song tiếng gáy lại giống tiếng phượng hoàng kêu.

Điều đặc biệt là nó rất ghét điều ác, nó thường đuổi bắt ác thú, tà ma khiến cho các loại yêu ma này không dám hoành hành. Người ta cho rằng loại chim này là vua của gà, nên họ lấy gỗ đẽo gọt giống hình dạng của nó, rồi đặt trước cửa nhà để trấn giữ tà ma. Dần dà về sau, để cho tiện, người ta bắt đầu vẽ tranh gà trống dán trước cửa cũng với nhiệm vụ trấn giữ yêu ma, ác thú, bảo vệ cuộc sống yên lành cho người trong nhà.

Do vậy, con gà trong tâm thức dân gian ngoài việc là nguồn cung cấp thực phẩm, nó còn là nét biểu trưng cho các đức tính cao quý của con người và là nét văn hóa tâm linh trong đời sống.

Hoàng Anh/Báo LAO ĐỘNG

About nongdan24g

Nông dân 24giờ mỗi ngày cùng lao động tạo ra sản phẩm nông nghiệp chất lượng cao, những hạt lúa thơm ngon, thực phẩm giàu dinh dưỡng ... và giàu lên nhờ nông nghiệp. Hãy ghé mỗi ngày tại www.nongdan24g.com để có tin nông nghiệp sản xuất mới nhất.
Bài này đã được đăng trong Nông dân 24G và được gắn thẻ , . Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s