Mâu thuẫn chính sách cũng giúp… tận diệt sông Đồng Nai

Hệ thống sông Đồng Nai có vai trò đặc biệt quan trọng trong phát triển KT-XH với 12 tỉnh, TP trên lưu vực, gồm: TPHCM, Đồng Nai, Bình Dương, Bình Phước, BRVT, Long An, Tây Ninh, Lâm Đồng, Đắc Lắc, Đắc Nông, Ninh Thuận và Bình Thuận.

Với vai trò cực kỳ quan trọng đó, nhằm bảo vệ sông, Chính phủ phải thành lập  cả một uỷ ban sông Đồng Nai. Tuy nhiên, tới tận cuộc họp thứ ba mới đây, uỷ bản cũng mới chỉ “xoáy” vào nguyên nhân ô nhiễm sông do xả thải của các nhà máy. Những chủ trương, chính sách mâu thuẫn nhau làm ảnh hưởng đến sông Đồng Nai, dẫn tới cảnh người phá kẻ giữ…

Cây rừng phải nhường đất cho thuỷ điện. Ảnh: NGÔ SƠN

Khi caosu thành cây rừng…

Tháng 9.2008, Bộ NNPTNT đã ra Quyết định 2855 biến cây caosu thành cây đa mục đích (vừa là cây kinh tế, vừa là cây lâm nghiệp).  Không chỉ vậy, theo quy định trước đây, rừng có trữ lượng gỗ dưới 70m3/ha được xem là rừng nghèo kiệt, nay Bộ NNPTNT đã mở rộng hơn, quy định trữ lượng dưới 100m3 gỗ là rừng nghèo kiệt. Chủ trương này nhằm hỗ trợ cho chương trình phát triển caosu.

Được chủ trương “dọn đường”, hàng loạt các tỉnh Đông Nam Bộ có rừng ở thượng nguồn sông Đồng Nai đã ồ ạt biến rừng thành caosu, đặc biệt ở vùng đệm nằm của VQG Cát Tiên. Điển hình như rừng ở huyện Bù Đăng (Bình Phước) được giao cho 38 Cty xóa sổ để trồng caosu; rừng thuộc Lâm trường Đạ Tẻh cũng được tỉnh Lâm Đồng cho 17 Cty trồng caosu. Rừng vùng đệm ở huyện Cát Tiên cũng vậy, đã giao cho dân.

Trong khi đó, theo nghiên cứu của các chuyên gia nước ngoài phối hợp với VQG Cát Tiên thì lâm trường Đạ Tẻh (Lâm Đồng) có độ cao so với mặt biển từ 130 đến 170m, đóng vai trò xung yếu trong điều hòa nguồn nước cũng như chống xói mòn đất. Rừng ở 2 huyện Bù Đăng (Bình Phước) và Cát Tiên (Lâm Đồng) có độ cao trung bình khoảng 150m so với mực nước biển. Vì vậy, địa hình chia cắt rất mạnh, độ dốc lớn.

Nghiên cứu của thạc sĩ Phạm Hữu Khánh (Điều phối viên Dự án phát triển du lịch sinh thái của Quỹ Quốc tế bảo vệ thiên nhiên tại Cát Tiên)  thì caosu là cây trồng thuần loài, có 1 tầng, không có cấu trúc ổn định, không bền vững, không thể hiện đầy đủ các giá trị và chức năng của rừng. Mặt khác, rừng caosu mật độ thưa, không có các tầng thực vật khác liên  kết, nên sẽ khiến đất nhanh chóng bạc màu, xói mòn.

Việc thay cây rừng bằng caosu hay cây nông nghiệp khác dễ gây xói lở bề mặt, gây ra lũ quét ở khu vực hạ lưu sông Đồng Nai.

Hiểm họa rõ nhất đã thể hiện ngay tại huyện Cát Tiên (Lâm Đồng). Qua theo dõi 10 năm (1999-2009), diễn biến lũ lụt trên địa bàn huyện cho thấy, nếu như trước năm 1999, có mưa lớn trên diện rộng ở khu vực thượng nguồn sông Đồng Nai thì mới gây ra lũ lụt trên địa bàn huyện. Từ sau năm 1999 đến nay, chỉ ở khu vực tỉnh Đắc Nông có mưa với lượng mưa 70mm trở lên thì sau 24 giờ chắc chắn trên sông xuất hiện lũ và địa bàn huyện sẽ bị lũ lụt. Đó là chưa nói tình trạng sạt lở bờ sông diễn ra theo hướng phức tạp hơn.

Nguyên nhân bởi khu vực thượng nguồn, một phần diện tích rừng phòng hộ bị thay thế bằng điều, càphê, caosu… nên lưu tốc dòng sông lớn hơn trước đây, tất yếu sức tàn phá cao hơn…

…và cây rừng nhường đất cho thuỷ điện

Ông Lê Hoàng Quân – Chủ tịch UBND TPHCM kiêm Chủ tịch Uỷ ban Bảo vệ môi trường lưu vực sông Đồng Nai: Các cơ quan trung ương cần cân nhắc kỹ trước khi phát triển nhà máy thuỷ điện, vì tình trạng phá rừng đầu nguồn và vấn đề thuỷ điện ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững sông Đồng Nai.

Theo Sở NNPTNT tỉnh Lâm Đồng, với công trình lớn thuỷ điện Đại Ninh 300MW đi vào hoạt động thì tỉnh đã mất 2.667ha đất rừng. Các thuỷ điện nhỏ như Đa Khai chỉ có công suất 8MW, thì cũng mất 256ha đất rừng; thuỷ điện Đa Kai 3MW làm “bay” 112ha rừng. Tính ra trung bình để có được 1MW điện, phải mất từ 10 -16ha đất lâm nghiệp.

Trên dòng chính của sông Đồng Nai hiện nay đã có 9 nhà máy thuỷ điện (3 nhà máy đã đi vào vận hành là Đa Nhim, Đại Ninh, Trị An, 3 đang xây dựng gồm Đồng Nai 2, 3, 4 và 2 dự án chuẩn bị đầu tư và một dự án đang thiết kế kỹ thuật). Tổng công suất 9 nhà máy này khoảng 1.849MW thì bao nhiêu hécta rừng bị xóa sổ, hẳn các nhà làm chính sách tính ra được! Đó là chưa kể hàng chục dự án cũng thuỷ điện “lẻ mẻ” ở các dòng, nhánh phụ của sông Đồng Nai.

Nghiên cứu của TPHCM thì phát triển các thuỷ điện – đặc biệt là các thuỷ điện nhỏ – cũng phải phá rừng để làm hạ tầng, xây dựng công trình… dẫn đến tàn phá môi trường, làm nguồn nước ngầm ngày càng giảm, tăng xâm nhập mặn và gây lũ lớn cho hạ nguồn, ảnh hưởng lớn đến đời sống sinh hoạt cũng như hoạt động kinh tế cho các tỉnh, thành như Đồng Nai, Bình Dương, TPHCM – một vùng công nghiệp lớn, là trung tâm kinh tế của phía nam.

Theo Ngô Nguyên/Báo Lao Động

About nongdan24g

Nông dân 24giờ mỗi ngày cùng lao động tạo ra sản phẩm nông nghiệp chất lượng cao, những hạt lúa thơm ngon, thực phẩm giàu dinh dưỡng ... và giàu lên nhờ nông nghiệp. Hãy ghé mỗi ngày tại www.nongdan24g.com để có tin nông nghiệp sản xuất mới nhất.
Bài này đã được đăng trong Nông dân 24G và được gắn thẻ , , , , , , , , , . Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s