Trái cây Việt Nam: Nhà vườn bị “teo tóp”, đầu ra gặp khó khăn

 

Theo phản ánh của bà con nông dân các tỉnh khu vực đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), hiện nay diện tích dành cho trồng cây ăn quả tại nhiều tỉnh đang bị thu hẹp do quy hoạch xây dựng khu công nghiệp, hạ tầng giao thông. Một số tỉnh khu vực Đông Nam bộ và khu vực phía Bắc gặp khó khăn lớn trong sản xuất, tiêu thụ do tình hình sâu bệnh, công nghệ chế biến lạc hậu và thiếu liên kết “bốn nhà” trong bao tiêu đầu ra trái cây…

 

Diện tích trồng trái cây ngày càng bị thu hẹp
Theo ông Phạm Văn Dư, Cục Trồng trọt (Bộ NN&PTNT), ở nước ta hiện chỉ có khu vực đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), Đông Nam bộ và một số ít tỉnh phía Bắc có điều kiện phát triển đối với nhiều loại trái cây nhiệt đới và đã được quy hoạch sản xuất một số loại trái cây có thế mạnh. Tuy nhiên, nhìn chung quy mô sản xuất của các vùng vẫn mang tính nhỏ lẻ, thiếu liên kết giữa người sản xuất, doanh nghiệp chế biến và hệ thống tiêu thụ chuyên nghiệp (chủ yếu thông qua thương lái) khiến cho hệ thống cung ứng trái cây của Việt Nam thiếu tính ổn định và ẩn chứa nhiều rủi ro. Một thực tế khiến người nông dân lo lắng hơn là diện tích trồng cây ăn quả đang ngày càng bị thu hẹp do quá trình quy hoạch sử dụng đất cho công nghiệp và đầu tư về hạ tầng giao thông tại nhiều địa phương. Theo thống kê, năm 2008, tổng diện tích của cây ăn quả Việt Nam là 786.200 ha, trong đó cây ăn quả phía Nam chiếm tới 59,7% diện tích cả nước. Đến năm 2010, tốc độ tăng diện tích cây ăn quả đang có dấu hiệu sụt giảm, một số nơi có tăng nhẹ khoảng 1%/năm so với mức tăng 12-13% giai đoạn 2002 – 2003.
Hiện cơ cấu cây ăn quả đã giảm một cách đáng lo ngại: nhãn từ 23% giảm xuống còn 13%; cam quýt bị sâu bệnh giảm xuống còn 11% và một số cây ăn quả khác cũng có xu hướng giảm dần. Chỉ duy có một số cây ăn quả đã xây dựng được thương hiệu trên thị trường như thanh long Bình Thuận, bưởi Da xanh, Năm Roi, sầu riêng hạt lép (Chín Hòa, Monthong, Ri6), xoài cát Hòa Lộc… được người sản xuất quan tâm đầu tư nên diện tích, sản lượng tăng nhanh và có mặt với số lượng lớn trên thị trường.
Ông Phạm Văn Dư cho biết, sở dĩ tốc độ tăng diện tích trái cây Việt Nam giảm dần là do nhiều nguyên nhân, trong đó diện tích đất trồng bị thu hẹp (làm khu công nghiệp, quy hoạch hạ tầng giao thông…), việc  chuyển đổi cơ cấu cây trồng từ diện tích trồng cây hàng năm có hiệu quả kinh tế kém sang cây ăn quả không còn nhiều do sự cạnh tranh lợi nhuận từ nhiều loại cây trồng công nghiệp như cà phê, cao su, tiêu… Đặc biệt, ở ĐBSCL, các đê bao khép kín hiện tại cũng là một trở ngại lớn làm giảm đáng kể diện tích trồng cây ăn quả. Bên cạnh đó, một số vườn cây ăn quả đã bị nhiễm dịch hại nặng (vàng lá trên cây có múi) trong nhiều năm và không còn khả năng phòng trị; người nông dân không đủ nguồn vốn và kỹ thuật để đầu tư. Ngoài ra, do tác động của điều kiện tự nhiên (đất đai, khí hậu, nhiệt độ, ẩm độ,…) ngày càng khắc nghiệt trong vài năm trở lại đây khiến nhiều khu vực chuyển đổi cơ cấu cây trồng và mục đích sử dụng đất sang các lĩnh vực khác. Tiêu biểu nhất là sản xuất cây ăn quả ở duyên hải Nam Trung bộ do điều kiện đất đai xấu, nhiễm mặn, thường gặp thiên tai, bão lũ, phân bố mưa không đều nên sản lượng trái cây hàng năm rất hạn chế, chủ yếu tiêu thụ tại chỗ. Hiện diện tích trồng trái cây tại khu vực này đang giảm đáng kể so với các năm trước.
Nguồn cung không ổn định khiến trái cây nội
ngày càng mất chỗ đứngNgười nông dân gặp khó khăn
do thương lái ép giá, trong khi người tiêu dùng phải mua giá cao
do trái cây bị qua nhiều khâu trung gian.
Người nông dân gặp khó khăn do hạn chế đầu ra
Theo thống kê mới nhất của Cục Trồng trọt, hiện năng suất nhiều loại trái cây ăn quả rất thấp và không ổn định so với bình quân chung của thế giới. Cụ thể năm 2009, năng suất cây ăn quả bình quân cả nước đạt 10 tấn/ha, trong đó, bình quân năng suất cam, bưởi chỉ bằng 55 – 60% so với Thái Lan, Ấn Độ; năng suất dứa chỉ bằng 56% so với Thái Lan, 66% so với Trung quốc, 35% so với Philippin…
Do năng xuất thấp và sản lượng không đều, đầu ra cho sản phẩm trái cây Việt Nam cũng không ổn định, chủ yếu dựa vào thị trường nội địa. Trái cây được tư thương đảm nhiệm theo mô hình: nhà vườn – thương lái – người bán lẻ – người tiêu dùng. Chỉ một số ít nhà vườn ký được hợp đồng bao tiêu sản phẩm với các hệ thống bán lẻ lớn trong nước (Saigon Co.op, Big C, Chợ đầu mối…). Do việc tiêu thụ phải qua quá nhiều khâu trung gian, hệ thống lưu thông, phân phối đẩy giá lên qua 2, 3 lần khiến cho tình trạng phân phối chưa hợp lý, lúc chính vụ thì rớt giá, khi nghịch vụ thì giá cả lại tăng cao. Điều này tạo điều kiện cho các loại trái cây nhập khẩu từ nước ngoài, có giá cả phải chăng chiếm lĩnh được thị trường nội địa. Khảo sát tại các siêu thị tại TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội cho thấy trái cây nội phong phú cả về số lượng và chất lượng nhưng nhiều loại trái cây nhập khẩu từ Thái Lan (xoài xanh, sầu riêng, măng cụt…), Australia, Chi Lê và Mỹ (nho, táo…) lại đang có xu hướng tiêu thụ mạnh hơn, trong khi nước ta lại là một trong những nước có nguồn trái cây nhiệt đới lớn nhất thế giới.
Năm qua, cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tên dùng hàng Việt Nam” do Bộ Chính trị phát động có tác động ít nhiều tới cơ cấu trái cây nội – ngoại, tuy nhiên không đáng kể do không được quan tâm đầu tư ngay từ khâu sản xuất, nguồn trái cây không đủ và chất lượng không đồng đều cho tiêu dùng trong nước vẫn buộc các doanh nghiệp nhập khẩu các loại trái cây từ các nước trong khu vực. Đầu năm 2010, một số công ty như Vinamit, Dona Techno, các hệ thống siêu thị Metro, Saigon Co.op. Big C tham gia ký kết hợp đồng thu mua một số sản phẩm trái cây của nông dân, tuy vậy vẫn chưa đủ đảm bảo cho đầu ra của tất cả các loại trái cây được tiêu thụ lâu dài và ổn định.

 

Thành Luân
Theo daidoanket

About nongdan24g

Nông dân 24giờ mỗi ngày cùng lao động tạo ra sản phẩm nông nghiệp chất lượng cao, những hạt lúa thơm ngon, thực phẩm giàu dinh dưỡng ... và giàu lên nhờ nông nghiệp. Hãy ghé mỗi ngày tại www.nongdan24g.com để có tin nông nghiệp sản xuất mới nhất.
Bài này đã được đăng trong Không phân loại và được gắn thẻ , , , , , , , , , . Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s